Soms lijkt het alsof iemand ineens ontploft.
Of juist volledig dichtklapt en nergens meer op reageert.
Voor veel kinderen en volwassenen met autisme is dit geen keuze of manipulatie. Het is een stressreactie van een systeem dat te lang over de grens is gegaan.
We noemen dat een meltdown of een shutdown.
Wat is een meltdown?
Bij een meltdown loopt de spanning zo hoog op dat alles eruit komt. Iemand kan boos worden, huilen, schreeuwen of niets meer kunnen verdragen.
Van buiten lijkt het heftig.
Van binnen is het pure overbelasting.
Na afloop is iemand vaak uitgeput en leeg.
Wat is een shutdown?
Bij een shutdown gebeurt het tegenovergestelde. Iemand trekt zich terug, wordt stil, reageert minder of kan niet meer praten.
Het systeem schakelt als het ware uit om zichzelf te beschermen tegen nog meer prikkels.
Ook dit is geen onwil, maar een manier van overleven bij te veel spanning.
Wat hebben ze gemeen?
Meltdowns en shutdowns ontstaan zelden zomaar. Vaak is er al langere tijd spanning opgebouwd door prikkels, sociale druk, veranderingen of te weinig herstel.
Het moment zelf is niet het begin van het probleem, maar het punt waarop het niet langer vol te houden is.
Wat helpt?
Op zo’n moment helpen rust en veiligheid meer dan woorden of correcties.
Denk aan:
- prikkels verminderen
- weinig praten
- ruimte geven om te herstellen
- pas later samen terugkijken
Door signalen van oplopende spanning eerder te herkennen, kunnen meltdowns en shutdowns soms worden voorkomen.
Wil je samen kijken waar oplopende spanning vandaan komt en hoe je dit herkend? Laat het me weten.